10 pistes richting arbeidsherverdeling

In het kader van het strijdperk Werk en Tijd van hart Boven Hard maakte ik onderstaande tekst over de vraagstukken van arbeid, tijd en arbeidsherverdeling. Hij is onderwerp van discussie en reflectie en wijzigt op basis daarvan. Ik kijk vanuit het standpunt van de werkende mensen (met te veel, te weinig, precair of geen werk) en van de gezinnen. Ik werk eerst aan een globale visie omdat we anders dreigen te verzanden in detail- en toepassingsdiscussies die al te gemakkelijk beïnvloed worden door de visies van het huidige systeem.  

  1. De piste van de waarde van de arbeid, de jobcreatie en de verhoging van de kwaliteit van de arbeid                                                                                                  Dankzij zijn arbeid draagt de mens bij tot de samenleving. Uit zijn arbeid verkrijgt hij zelfrespect. Wij willen de arbeid de waarde geven die hij toekomt en willen ook dat iedereen die arbeidt (betaald en onbetaald) in die waarde erkent wordt. De werkende moet meer greep krijgen op zijn arbeid en geen verlengstuk zijn van de machines of de winsthonger van zijn/haar patroon. Dit realiseren leidt tot algemene grotere tevredenheid. “Arbeid moet ook leuk zijn”. Maar doordat de arbeid op de arbeidsmarkt verkocht wordt, kan niet iedereen aan de slag. 100.000en arbeidsbekwame mensen worden gedwongen tot volledige of gedeeltelijke werkloosheid. Wij vinden dat iedereen die arbeidsgeschikt is, moet kunnen bijdragen. De enige weg daarnaartoe is op dit ogenblik niet de mantra van de groei, maar de arbeidsherverdeling. Meer nog, door de bestaande noodzakelijke arbeid te verdelen over meer mensen zal de kwaliteit van de geleverde arbeid verhogen, zo leert ons de ervaring in een Zweeds rusthuis waar 6 ipv 8h per dag werd gewerkt
  2. De piste van de gendergelijkheid en van het gezin                                                       Door de groeiende gendergelijkheid kunnen mannen en vrouwen op voet van gelijkheid deelnemen aan de samenleving en dus ook aan het arbeidsproces. Maar dit is zonder de kapitalistische waard gerekend. Overal waar hij kan ziet hij wegen tot uitbuiting. Vrouwen worden minder betaald en kiezen dus makkelijker voor deeltijds dan hun partner. Per gezin moeten en worden evenveel arbeidsuren gepresteerd als 100 jaar geleden, om een volwaardig gezinsinkomen te bereiken. 30h weken voor beide partners, met volwaardig loon opent de verdere weg naar gelijke inbreng in het gezin en de zorg voor de kinderen, in het budget en in de samenleving
  3. De piste van digitalisering en robotisering.                                                                   De vierde industriële revolutie zal de beschikbare arbeid opnieuw verminderen. En opnieuw stelt zich de vraag van de drie vorige industriële revoluties: “wie zal de vruchten plukken van die vooruitgang?”. De evolutie van het internetbankieren dwingt ING en anderen hun arbeidsorganisatie te veranderen. Wordt de afgeleefde formule van het massaal ontslag met een dik sociaal plan eindelijk verlaten en kiest men voor het behoud van de jobs en de vermindering van de individuele arbeidsduur? ING kan het in ieder geval betalen, dat is aangetoond. Maar niet alleen sectoren die sterk geïnformatiseerd zijn worden gedwongen naar andere modellen van arbeidsorganisatie, ook in de maakindustrie stelt de toenemende automatisering en robotisering de vraag naar arbeidsduurvermindering om het werk als verlengstuk van de machine menselijk mogelijk te houden.
  4. De piste weg van de burn-out en de werkdruk en de stress.                                     De geroemde verhoging van de productiviteit is er niet alleen door de vooruitgang van de technologie op zich, maar ook door de “vooruitgang” van de technologie en de technieken om elke seconde op de werkvloer te benutten. Stress, oververmoeidheid en burn-out zijn de beroepsziekten van deze tijd, dat heeft ook de FOD WASO moeten erkennen met hun programma rond psychosociale aandoeningen. De Iphones en aanverwanten binden de werknemers ook na de betaalde arbeidstijd aan de onuitputtelijke lijst van opdrachten en power-points. De arbeid vermenselijken door de arbeid te beperken tot minder uren en minder dagen biedt hier ook een deel van de oplossing. De combinatie van steeds flexibeler werk met het gezin maakt de burn-out in vele éénoudergezinnen een altijd aanwezig gevaar. Studies hebben aangetoond dat arbeidsduurvermindering niet automatisch naar minder stress leidt en dat dus de invoering hiervoor oog moet hebben.
  5. De piste weg van de valse arbeidsduurvermindering en de precariteit               De gemiddelde arbeidsduur van een Belgische werknemer is flink lager dan 38h. Hoe kan dat terwijl er velen boven hun betaalde 38h nog 10 onbetaalde overuren kloppen? Dit kan door de massale groei van precaire deeltijdse jobs, door de loopbaanonderbreking en het tijdskrediet, de zogenaamde individuele keuzes voor arbeidsduurvermindering. Deze wordt betaald door de betrokkenen zelf en creëert twee soorten werknemers, zij met een voltijdse jobs en zij met een job met minder inkomen en rechten. De individuele keuze is er echter niet voor iedereen, maar enkel voor hogere lonen en mensen uit een tweeverdienersgezin. Ook de veralgemening van onbetaalde arbeid, zogenaamde vrijwilligersjobs, om de vele besparingen op te vangen, leidt ertoe dat men voor meer arbeid minder inkomen heeft. De veralgemeende invoering van de 30h week voor iedereen met een volwaardig inkomen lost deze ongelijkheid en onrechtvaardigheid op. Deze 30h moeten volledige sociale zekerheidsrechten garanderen
  6. De piste van het milieu en de mobiliteit                                                                             De huidige arbeidsorganisatie belast ons reeds zo bedreigde milieu en klimaat. Mensen die minder werken gaan gezonder om met het milieu. Ze nemen gemakkelijker de fiets of het openbaar vervoer. Ze kweken en/of gebruiken verse groenten in plaats van mens en milieu belastende geprefabriceerde voeding. Wegwerpspul en te snelle vervanging zal verminderen omdat de mensen tijd hebben om het huis en huisraad zelf te onderhouden. Ook de fileproblematiek speelt zijn rol in het debat over de arbeidsherverdeling, enerzijds doordat de feitelijke arbeidstijd wordt verhoogd (meer uren weg van huis), anderzijds doordat een slimme invoering van de arbeidsherverdeling de mobiliteitsdruk vermindert.
  7. De piste van de productiviteit en de verdeling van de geproduceerde rijkdom                                                                                                                                       De productiviteit is de laatste 30 jaar verviervoudigd. De opbrengst hiervan is volledig naar de aandeelhouders gegaan. Het aandeel in het BBP voor de werknemers daalde met 10%; wat overeen komt met een bedrag van meer dn 30 miljard €. Terwijl in de naoorlogse periode er afspraken waren om de productiviteitsstijging te verdelen tussen werkgevers en werknemers is sinds de overname door het neoliberalisme enkel de portefeuille van de aandeelhouders er beter geworden. Deze geldbergen van 100en miljarden euro’s en dollars worden niet gebruikt om te investeren, maar om te speculeren. De nieuwe arbeidsherverdeling is even betaalbaar als alle vorige en zal het systeem niet doen ineenstorten, noch de crisis verergeren, integendeel.
  8. De piste van de andere samenleving, de cultuur en het sociaal engagement      De andere samenleving waar we als Hart Boven Hard samen met vel anderen naar streven zal zeker gebaseerd zijn op verminderde arbeidstijd. Zo maken we het mogelijk dat mensen meer tijd hebben voor maatschappelijke participatie en engagement en voor zelfontplooiing. Nu al stappen zetten naar de arbeidsduurvermindering op een sociaal verantwoorde wijze zal ook nu al bijdragen tot meer cultuur, meer sport, meer liefde, meer verenigingsleven en maar maatschappelijk engagement. Een andere samenleving, het kan en het moet.
  9. De piste van de geschiedenis                                                                                              De volledige geschiedenis van de arbeidersbeweging staat in het teken van de arbeidsduurvermindering. Wat begon met 6 dagen van soms 14h, evolueerde over een eeuw naar de 40 en 38h week. De arbeider die in het beginnende kapitalisme als een aanhangsel van de machines in de fabriek werd gesmeten, kreeg dankzij deze evolutie meer en meer grip op zijn leven. Op zeker moment is deze evolutie gestopt, zeker niet op basis van de niet meer stijgende productiviteit van de arbeid. Door de aanhoudende crisis, de machtsgreep van het neoliberalisme en de val van de Muur, geraakt de vakbeweging rond 2000 in het defensief en daalde zowel bij top als basis de interesse voor de arbeidstijdvermindering. De druk op de inkomens door de vele besparingsrondes bracht meer eisen voor meer inkomen naar voor. De geschiedenis leert ook dat slechts langdurige campagnes voor klare eisen ( 8h dag)tot resultaten leiden.
  10. De piste van de solidariteit en de strijd                                                              Opkomen voor de collectieve invoering van de 30h week met volledig loon is in staat van veel groepen werknemers te verenigen: voltijdsen en deeltijdsen, jongeren en ouderen, mannen en vrouwen. Alle vorige arbeidsduurverminderingen waren fundamenteel het resultaat van collectieve strijd van de werkende mensen, niet van verlichte patroons of goede argumenten, alhoewel altijd welkom. Zelfs waar de arbeidsduurvermindering niets kost aan de werkgever, is er weerstand. Een werknemer die meer greep heeft op zijn leven is ook meer weerbaar tegenover zijn werkgever. Minder uitgeputte mensen zijn gemakkelijker onder de knoet te houden, dan meer frisse mensen. De arbeidsorganisatie van de 21ste eeuw, 30h week met volwaardig en werk voor iedereen zal het resultaat zijn van strijd, zoals elke sociale vooruitgang. Het is de weg van de toekomst en onze versie van “het nieuwe werken”

 

 

 

 

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s